Ingewikkeld of simpel?

“Ik stuur je mijn jaarrekeningen over de laatste jaren toe, mijn strategisch plan en de prognose voor het komende jaar. Kan jij dan de waarde van mijn onderneming bepalen? Ik wil namelijk een second-opinion. En graag nog deze week want aanstaande vrijdag zijn de eerste besprekingen!”

Een uitgebreide -voor hem ogenschijnlijk simpele- vraag die om een even uitgebreid als weloverwogen antwoord vraagt. Er is namelijk meer informatie nodig om de waarde van een onderneming te berekenen. Vragen zoals: zijn er stille reserves, zijn er claims of gebeurtenissen die niet in de meest recente cijfers zijn terug te vinden? Is de voorraad courant en zijn er wijzigingen in de marktpositie of concurrentieverhoudingen. Kortom zijn er plussen of minnen die een waardeberekening beïnvloeden? Technisch gezien is een waardering van de onderneming niet heel ingewikkeld wanneer tenminste alle informatie bekend is. Het gaat echter om de laatste puntjes op de ‘i ‘! De waardeberekening is de basis voor de vraagprijs van een onderneming. De waarde en de uiteindelijke prijs kunnen echter behoorlijk uit elkaar liggen. De uiteindelijke prijs is afhankelijk van de waarde die de potentiële koper toekent aan de onderneming. Maar ook de waarde die u kent en niet uit de jaarrekeningen blijkt. Strategische of tactische belangen kunnen de prijs behoorlijk opdrijven. De winstgevendheid van de onderneming is een belangrijke factor, de toekomstige winstmogelijkheden -in combinatie met bijvoorbeeld een concurrerende koper- is van een nog groter belang. Veel ondernemingen die uit strategische overwegingen zijn overgenomen komen in nieuwe combinaties terecht. Branchegenoten die gericht zijn op expansie en marktdominantie. De vraag is dus niet ‘zomaar’ te beantwoorden, tenminste als het gaat om een realistische waardering die het uitgangspunt moet zijn voor de onderhandelingen.

Grofweg zijn er de volgende waarderingsmethoden. De intrinsieke waarde. Dat is het aanwezige eigen vermogen in de onderneming. Basis hiervoor is de boekwaarde die is opgenomen in de balans. Hier kunnen echter stille reserves een belangrijke correctiefactor betekenen. Maar ook nog op te nemen verplichtingen kunnen de intrinsieke waarde drukken. De intrinsieke waarde is een momentopname, het is dus belangrijk om alle zaken en gebeurtenissen nà balansdatum goed vast stellen. Ook zegt de intrinsieke waarde weinig over de waarde van de onderneming als de winstverwachtingen slecht zijn. Het is dus een uitgangspunt maar absoluut geen graadmeter voor de waardering van de onderneming. De rentabiliteitswaarde is een tweede waardefactor. Deze waarde is gebaseerd op de winstgevendheid van de onderneming. Deze factor moet dus wel degelijk betrokken worden bij de waardeberekening. De geprognosticeerde winsten voor de komende jaren vormen een belangrijke factor. Hoe gaat de onderneming in de toekomst presteren? Beter of slechter dan in het verleden? Om dit te bepalen moeten de winsten worden genormaliseerd, dat wil zeggen dat incidentele baten en lasten moeten worden geëlimineerd alsmede de aan de verkoper gerelateerde kosten zoals een bovenmatig salaris, management fee, winstdelingen en een (te) dure auto. Het gaat erom dat er wordt bepaald wat de winstprestaties van de onderneming kunnen zijn onder normale omstandigheden. Bij deze waarderingsmethodiek moet rekening worden gehouden met afschrijvingstermijnen en toekomstige investeringen. In veel gevallen wordt er een combinatie van de intrinsieke en rentabiliteitswaarde gebruikt voor de eerste berekeningen. Er is echter meer om over na te denken.

De rendementswaarde mag in dit kader niet onbesproken blijven. De rendementswaarde is de contante waarde van de verwachte dividenduitkeringen in de komende jaren. Het is net als de reeds besproken rentabiliteitswaarde sterk gerelateerd aan de toekomstige winstverwachtingen. Dezelfde opmerkingen als bij de rentabiliteitswaarde zijn ook hier van kracht. Wanneer ook deze rendementswaarde in combinatie met de twee eerder aangehaalde methodieken wordt gebruikt ontstaat er al een weloverwogen waarderingsgrondslag. De verhoudingen waarin deze factoren worden meegeteld zijn dan nog wel een punt van overwegen. Het gaat om een realistisch mix van getallenreeksen en uitkomsten. In de combinatie moet uiteindelijk recht worden gedaan aan de reeds opgebouwde middelen binnen de onderneming en de toekomstige winst- en dividendverwachtingen.

Als laatste wil ik nog kort de discount cashflow methode toelichten. Deze waardering is op basis van een berekening uitgaande dat de waarde van de onderneming gelijk is aan de contante waarde van de vrije kasstromen die over de uiteindelijk aan de verschaffers van vreemd en eigen vermogen toekomt. De vrije kasstroom wordt bepaald door de kasstroom uit de exploitatie te combineren met de noodzakelijke investeringen in het werkkapitaal en de vaste activa. Deze vrije kasstroom wordt vervolgens contant gemaakt tegen het gewogen gemiddelde van het geëiste rendement op eigen en vreemd vermogen. Van deze ondernemingswaarde worden vervolgens alle rentedragende schulden afgetrokken om te komen tot de aandeelhouderswaarde. Deze methode is vooral interessant als de verkoper op basis van goede, realistische en betrouwbare prognoses kan aantonen dat de winsten in de komende jaren aanzienlijk zullen stijgen. In het verleden zijn hier mooie voorbeelden van geweest waarbij vijftien of twintig maal (of nog meer) de jaarwinst werd betaald. Ook in deze crisistijd kan deze methodiek, bij positieve toekomstverwachtingen, weer populair worden. Vooral bedrijven die anticyclische werken en een sterk innovatief karakter hebben kunnen deze methodiek overwegen. Ook deze methodiek vraagt echter om voorzichtigheid en geeft veel discussie bij het bepalen van de uitgangspunten zoals de gehanteerde rentepercentages en de verhouding eigen vermogen versus totaal vermogen.

Toen de ondernemer begreep dat er nogal wat verschillende elmenten een bepalende rol kunnen spelen gaf hij mij de mogelijkheid om de noodzakelijk achtergronden en informatie te verkrijgen. Ik nam ook nog eens alle overwegingen met hem door. In dit soort trajecten en beslissingen spelen vaak emoties een rol. Ik voel het als mijn plicht hiernaar te informeren. Wat zijn je drijfveren en wat is de werkelijke reden om te verkkopen. Maar ook; wat zijn je toekomstplannen. In sommige gevallen wil ik ook graag de partner spreken. Zo’n besluit is heel ingrijpend en heeft de nodige gevolgen. Ik zag op een mooie empire tafel een antiek schaakspel staan. Ik sprak mijn bewondering uit over de posities die daar waren ingenomen. “Mijn vrouw is een strateeg en denker, ik ben meer een ‘loper’! Beiden moesten lachen om deze kwalificatie, maar er sprak voor mij iets uit van eensgezindheid. En dat wilde ik in het kader van de mogelijke verkoop graag horen. Naast de -zachte- emotionele kant is er de harde technische kant. Na collegiaal overleg met een oud collega die veel ervaring heeft met ondernemingswaarderingen kwamen we tot een waardering en een vraagprijs. Deze lag dertig procent hoger dan die eerder was berekend door zijn accountant. Vraagtekens alom. Maar de degelijkheid waarmee wij de prijs hadden berekend overtuigde vriend en vijand. De uiteindelijk transactie werd gedaan op ruim 89% van de vraagprijs. “Onderhandelen is een soort schaakspel, positie kiezen en op het juiste moment -doordacht- toeslaan”, sprak de echtgenote van de ondernemer. We behaalden een duidelijke surplus ten opzichte van de eerst berekende waarde. Temeer een bewijs dat de waarde berekenen van ondernemingen en aandelen moet worden overgelaten aan professionals die er écht verstand van hebben. De perfecte deal moet niet alleen op het moment van afsluiten het ‘goede’ gevoel geven, de tevredenheid moet blijvend zijn, ook in de jaren nà de verkoop. En tevreden was de ondernemer, als blijk van waardering voor mijn hulp kreeg ik een schaakspel. Heel origineel maar nog mooier is dat de ondernemer een faire prijs had bedongen voor zijn onderneming. Tref dus goede voorbereidingen als u van plan bent uw onderneming over te dragen. U kunt immers maar éénmaal uw levenswerk verkopen!

hans@klaasse-klaasse.nl

 

Reageer

Je kan deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Terug

© Hans Klaasse.