Leiderschap en cultuur

Leiderschap en cultuur zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden.

De cultuur van een organisatie wordt voor een groot deel bepaald door de eigenschappen van de mensen die de organisatie vormen. Een ander cultureel verschijnsel betreft de stijl van de leider. Bij intensieve culturele processen is er vaak sprake van een charismatische leider. Een ieder binnen de organisatie kijkt -voortdurend- naar de leider. Hij is het grote voorbeeld. Charismatisch leiderschap berust namelijk op de overtuiging -van de mensen binnen de organisatie- dat de persoon in kwestie over uitzonderlijke begaafdheden beschikt. Deze leiders zijn succesvolle en sterke personen. En wie zou die niet willen volgen? Wie zou niet graag in de nabijheid van een sterke leider willen verkeren? Wel, ik kan u uit ervaring zeggen dat heel veel mensen bewust of onbewust zo’n type leider adoreren. Daar zit echter een enorm gevaar in. De charismatische leider is zich namelijk wel degelijk bewust van zijn invloed. Sommigen maken daar op een schandalige wijze misbruik van. Het is dus zaak om in een organisatie waar een sterke charismatische leider aan het roer staat voldoende gezond en kritisch ‘tegenwicht’ te hebben. ‘Jaknikkers’ zijn er genoeg, echter verstandige mensen met een positief kritische instelling zijn in dit type organisaties vaak op de vingers van één hand te tellen. Kent u dit type organisaties? Zijn het tevreden, geïnspireerde en enthousiaste mensen die er werken?

Charismatische leiders slagen erin hun ‘volgelingen’ emotioneel te boeien en mentaal te beïnvloeden en op deze wijze een culturele intensivering in de organisatie tot stand te brengen. In sommige gevallen zijn ‘de volgelingen’ zo in de ban geraakt dat zelfs nadat de leider is verdwenen men nog graag in diens geest wenst te handelen. Het zijn ‘de helden’ van de organisatie geworden. Wilt u namen? Denk aan Steven Jobs van Apple, Lee Iacocco bekend van de Amerikaanse automobiel industrie en in eigen land Albert Plesman en Anton Philips. Allemaal namen die voortleven in de gedachten van hun organisaties en de hoofden van hun ‘volgelingen’. Dit kan positief zijn als het goede voorbeeld doorwerkt, maar het kan ook leiden tot verstarring en het vasthouden aan een bepaalde mate van wetmatigheid binnen de cultuur. “Wij doen het hier op deze wijze, de enige goede manier!” Kent u dit type organisaties? Hoe vaak neemt u een voorbeeld aan de mensen die er werken?

Een organisatie bestaat uit individuen. Het gedrag van deze individuen bepaald de cultuur van de organisatie. Deze individuen nemen hun ervaringen en achtergronden mee. De cultuur wordt beïnvloed door tradities, gebruiken, gewoonten, symbolen en rituelen van de organisatie en de mensen die er werken. Maar ook door de veronderstellingen aangaande de waarheid. Deze ‘waarheid’ wordt vaak verkondigd door de leider. Deze waarheid is een zelfvervullende profetie die de groepsleden -de mensen binnen de organisatie- er op nahouden. Het gaat hierbij om vanzelfsprekendheden. Het zijn vaak fatsoensnormen, handelingen, gedragsuitingen, codes, ‘wat goed’ en ‘niet goed’ is die de cultuur bepalen. Een meer fundamentele en dieper liggende vorm hiervan zijn de ‘waarden’ die individuele personen uitdragen en verkondigen. En hier heeft de charismatische leider alweer een stevige vinger in de pap. De groep deelt een bepaalde cultuur die sterk is bepaald door de leider. Kent u dit type organisaties? Zou u er willen werken?

De discussie over goed of slecht is niet zo belangrijk. Wel is van belang of de cultuuraspecten zijn ‘ontstaan’ door redenen die de groep of de individuen van belang en waardevol achten of dat deze in stand wordt gehouden -en versterkt- door charismatisch leiderschap waarbij de cultuur het functioneren ‘in vrijheid’ van de organisatie beperkt. Kent u dit type organisaties? Ik wel! Er is dus nog veel werk te doen voor ‘de adviseur’. Gelukkig maar!

hans@klaasse-klaasse.nl  of  klaasse@stoele-partners.nl

 

Reageer

Je kan deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Terug

© Hans Klaasse.